?z Gazete Söyle?isi

?z Gazete Instagram söyle?ilerinde ‘Ümit Kartal ile Potkal’ program?n?n konu?u Psk. Dr. Zübeyit Gün, Koronavirüs salg?n?n?n yaratt??? kriz üzerine önemli aç?klamalarda bulundu. Böylesi kriz zamanlar?nda insanlar?n ruh sa?l?klar? ve riskleri aç?s?ndan genellemeler yapman?n her zaman ciddi problemler de ta??d???n? belirten Klinik Psikolog ve Psikoterapist Zübeyit Gün, “Sorun evrensel olsa da, insan söz konusu oldu?unda çözüm maalesef evrensel de?ildir. Bizim i?imizi hem zor k?lan hem de çekici k?lan yap? da budur zaten.” dedi.

‘GENELDEN ÖZELE…’

Her olay, durum, davran?? ve tutumu her zaman en geni? perspektifle ele almak gerekti?ini ifade eden Dr. Gün, “Tarihsel ve ba?lamsal süreçler ele al?nmadan bireysel durumlarda anla??lmaz. Mevcut kriz her ?eyden çok böyle bir yakla??m? hak ediyor. Çünkü her anlamda, her düzeyde ve her sistem aç?s?ndan bir krizden geçti?imiz a?ikâr. Ekolojik kuram aç?s?ndan ele al?rsak; en kolektif düzeyden en bireysel düzeye göre durum bunu ifade etmektedir. Dünya sistemi her aç?dan i?levsizle?meye ba?larken (ekonomik yap?lar, sa?l?k sitemi vb.), k?ta düzeyinde, ülke düzeyinde farkl? oranlarda da olsa durum ayn? görünmektedir. Ülke içinde de bölge bölge farkl?l?klar gözlemlenirken etkilenmeyen il yok gibidir. Ayn? il içinde bile semtlere göre s?kl?k, tedbir ve risk aç?s?ndan da önemli farkl?l?klar gözlemek mümkündür.” ifadelerini kulland?.

https://www.izgazete.net/images/upload/WhatsApp_Image_2020-04-03_at_15.11.12.jpeg

 

‘HASTALIK OLMASA DA…’

Ya?an?lan krizde, en genelden özele do?ru durum böyle seyrederken bireysel düzeyde de çok önemli farkl?l?klar?n oldu?unu kaydeden Dr. Gün, “Bireysel düzeyde kriz, sa?l?kl? olman?n kriterlerini içeren bio-psiko-sosyal sistemlerin hepsini etkilemektedir. Sa?l?kl? bireyi tan?mlarken; bio-psiko ve sosyal sitemlerin hem kendi içindeki i?leyi?leri hem de birbirleriyle etkile?imleri sonucu olumlu ya da olumsuz etkileri belirtilir. Hastal?k durumunda genelde etkilenen bu yap?lar, bu kriz ko?ullar?nda hastal?k olmasa da etkileniyorlar. Dolay?s?yla iyi olma ve olmama hali, sürecin yap?sal özelliklerinden kaynakl? olarak hem hasta hem de hasta olmayanlar için oldukça olumsuz seyretmektedir. Dolay?s?yla bio-psiko-sosyal yap? hasta olsak da olmasak da etkilenmektedir. Elbette ayn? oranda de?il ama etkilenmektedir” diye konu?tu.

https://www.izgazete.net/images/upload/WhatsApp_Image_2020-04-03_at_15.11.11.jpeg

‘?L??K?LER SINANIYOR’

Kriz dönemlerinde en kolektiften en özele kadar her ?eyin test alt?nda oldu?unu, bir nevi s?nav oldu?unu vurgulayan Dr. Zübeyit Gün, “Elbette bu s?nav ekonomik vb. birçok alanda oldu?u gibi ili?kiler alan?nda da yo?un bir ?ekilde ya?anmaktad?r. Hayattan ald???m?z haz ve doyum özetle her ?ey asl?nda ili?kilerle ilgilidir. Hayattaki ili?kiler öz itibar?yla 5 temel alandan olu?maktad?r. Bunlar; aile ili?kileri, sosyal ili?kiler, i? ili?kileri, duygusal ili?kiler, insan?n kendiyle olan ili?kisi. Bu dönemde bunlar?n hepsi s?nanmaktad?r. Terapi seanslar?nda s?kl?kla dan??anlar?m?zla bunlar? esasl? bir ?ekilde çal???r?z, çünkü sadece kriz zamanlar? için de?il, normal denilebilecek zamanlar için de önemli parametrelerdir. Elbette normal zamanlarda bunlarda ya?anan aksakl?klar?n ya da eksikliklerin etkisi daha s?n?rl?yken bu veya herhangi bir kriz durumundaki aksakl?klar ve eksiklikler kendilerini her düzeyde daha güçlü bir ?ekilde hissettirirler” dedi.

‘FIRSAT DA BARINDIRIYOR’

Aile, sosyal, i? ve duygusal ili?kilerin test edilece?i bir dönemde oldu?umuzu kaydeden Dr. Gün, “Bu dönemde sa?lam olan ili?kilerin daha da sa?lamla?arak, derinle?erek ya da en az zararla süreci atlatarak geçirmesi mümkün. Sa?lam olmayan ili?kilerin, di?er bir de?i?le sorunlar? biriken, yanl?? temel ve süreçler üzerine in?a edilen ili?kiler için oldukça zorlu bir süreçtir. Elbette toptanc? bir yakla??ma da sahip olmamak gerekir, çünkü kriz süreçleri tüm ili?kiler için içinde önemli f?rsatlar ve imkânlar bar?nd?rmaktad?r.” ?eklinde konu?tu.

‘BEL?RLEY?C? KEND?M?Z?Z’

“Bu sürecin nas?l atlat?laca??na yönelik temel belirleyici ili?ki, ki?inin kendisiyle olan ili?kisidir” diyen Dr. Gün, “Ki?inin kendisiyle ili?kisinin kalitesi ki?inin di?er ili?ki alanlar?nda da nas?l var olaca??n? belirler. Bu ili?kinin kalitesinden kast edilen; kendi hakk?nda fark?ndal?k düzeyi, iç görüsü, özgüveni, kendi hayat?n?n öznesi olabilme düzeyi, duygular?n?n fark?nda olma, duygularla temas ve bunlar? ya?ayabilme vb. kapasitesidir. Bu parametrelerde ciddi eksiklikler varsa kendisiyle ili?kisinde temin edemedi?i doyumu, ba?ka ili?ki alanlar?nda temin etmeye çal???r ki bu da di?er alanlara hak etti?inden daha çok anlam ve daha çok beklenti yüklemek demektir. Elbette bu durum normal zamanlarda olumsuz ve ki?inin aleyhinde bir denge durumu ise bile ki?inin bu dengeyi sa?lama imkan ve olanaklar? mevcuttur. Kendi aleyhine olumsuz bir durum olsa bile psikolojik ayg?t denge sa?lam?? olmaktan dolay? bir doyumu ya?ar. Ama gel gelelim ki kriz zaman?nda olumsuz denge imkânlar? bile ki?inin elinden al?nm?? gibidir. Ki?i kendi kendisiyle ba? ba?a kalm??t?r. Kendine katlanamayan, kendisiyle vakit geçiremeyen, kendiyle kalamayan, kendini tan?mayan bu gibi özellikteki insanlar için ciddi bir krize dönebilecekken tersi durumlardaki ki?iler içinse bir f?rsata dönebilir.” aç?klamas?nda bulundu.

https://www.izgazete.net/images/upload/WhatsApp_Image_2020-04-03_at_15.11.12_1.jpeg

‘ÇARPICI VE TRAJ?K!’

Mekân?, zaman? ve ili?kileri ‘kendilemenin’; onlar? gerçekçi bir ?ekilde ya?amak ve hepsine istek ve ihtiyaçlar?n do?rultusunda rengini verebilmek oldu?unu söyleyen Dr. Gün, “Mekan zaman ve ili?kilerde farkl? var olma biçimleri vard?r. Ya mekan, zaman ve ili?kilerin uzant?s?y?zd?r ya da mekan, zaman ve ili?kiler bizim uzant?m?zd?rlar. Uzant?s? oldu?umuz ?eylerden mahrum kalmak bir kaybolma halidir. Ki?ilerde bu dönemde s?kl?kla ya?anan da budur asl?nda. Krizden önce her ?ey belirlenmi? oldu?u için zorlanmadan ve hiçbir s?k?nt? ya?amadan hayat?m?za devam eder durumdayd?k. Neleri kaybetti?imizi ve neleri kaç?rd???m?z? dü?ünmeden ve hissetmeden. Bize verilmi? ve ba?kalar? ya da ba?ka yap?lar taraf?ndan olu?turulmu? mekân, zaman ve ili?kiler ortadan kalk?nca ne oranda bocaland???n? görmek hem ?a??rt?c? hem de çok çarp?c?. Nas?l da tek tiple?en, verili ve belirli alanlar d???ndaki becerilerinin önemli bir k?sm?n? kaybeden insanlara dönü?tü?ümüzü fark etmek çok trajik. Sudan ç?km?? bal?k haline geldi?imiz, bocalad???m?z ve kendimize organize olamad???m?z? görmek çok çarp?c?.” ?eklinde konu?tu.

EV VE BEDEN ?L??K?S?

Evlerimizin yani mahrem mekânlar?m?z?n üzerine çok fazla dü?ünmedi?imizi, bedenimiz gibi evimizin de varolu?umuzun bir alan? oldu?unu kaydeden Dr. Gün, “Beden ve ev hem güven alanlar?m?z hem de bir nevi s???naklar?m?zd?rlar. Ben ve ben olmayan ili?kisinin bir s?n?r? beden s?n?r? olan tenimizse, bir di?eri de evimizin s?n?rlar? olan duvarlar?m?zd?r. ?nsanlar?n bedenleri ile ili?kileri dikkatli bir ?ekilde incelenirse evleri ile kurduklar? ili?ki ile bir paralellik göreceklerdir. Giyinme biçimi ve tercihleri ile ev dekorasyonu paraleldir ço?u zaman. Beden s?n?rlar? ili?kileri ile ev s?n?rlar? ili?kilerinin de ?a??rt?c? ?ekilde benzer oldu?u görülecektir. Ki?inin kendiyle ve bedeniyle ili?kisi, evle ili?kisini de etkilemektedir. Bedeni kendileyemeyen evini de kendileyemiyordur. ?öyle ki; bu tarz süreçlerde evde kalmak ile kendiyle kalmaktan dolay? ciddi s?k?nt?lar ya?ayanlar?n bedensel, psikolojik ve zihinsel süreçlerin de de benzerlikler görülecektir.

‘YAPILMASI GEREKENLER ÇOK AÇIK’

‘Bu süreçte ne yap?lmal??’ sorusuna verilecek cevab?n yerelden in?a edilmesi gerekti?ini, kültürel ve kolektif tutumlar üzerinden in?a edilecek süreçlerin faydal? olabilece?ini söyleyen Dr. Gün, “Bu kriz döneminde, ba?ka ko?ullarda faydal? olabilecek ama bu ko?ullarda tamamen geçersiz ve sürece çok zarar verecek baz? ortak özelliklerimiz vard?r. Bunlardan birincisi; genel olarak kontrol oda??m?z?n d??arda olmas?d?r. Yani kendi kendine disipline olabilen, kararlar al?p hayata geçirebilen bir yap?m?z bulunmaktad?r maalesef. ?kincisi ise; yok sayma, halk tabiri ile görmezden gelmedir. Önemli kolektif ya da bireysel problemlerde s?kl?kla ‘yok sayma’ ba?vurulan bir ba?a ç?kma yöntemidir. Bir di?eri ise hem bireysel hem de kolektif olarak öz disiplin eksikli?imizdir. Bu üç özelli?i bile yan yana dü?ününce yap?lmas? gerekilen çok aç?k bir ?ekilde ortaya ç?kmaktad?r.” ifadelerini kulland?.

'PROBLEM DE ÇÖZÜM DE VAR’

Öldürücü bir salg?n kar??s?nda kendi hayat?m?z? koruyabilecek imkânlara sahip olman?n ayr?cal?kl? bir durum oldu?unu vurgulayan Dr. Gün, ihtiyaçlar hiyerar?isinin en temellerini elde edebilmek için çok büyük bir ço?unlu?un halen çal??makta oldu?unu da hat?rlatt?. Toksik bir ?ekilde pozitif bir havada ve tav?rda olman?n, toksik bir olumsuz ruh haline sahip olmaktan farkl? olmad???n? da belirten Dr. Gün, öte yandan mevcut duruma uygun yeni al??kanl?k ve ritüellerin olu?turulmas?n?n önemli oldu?una dikkat çekti. Her yeni durumun içinde olumlu ya da olumsuz problemler oldu?u gibi çözümlerin de oldu?unu ifade etti.